We hebben er allemaal wel eens van gehoord: het placebo-effect. Je krijgt een neppil en toch word je er beter van. 'Onzin', zullen veel mensen zeggen, 'dat kan helemaal niet'. Maar toch is het placebo-effect wetenschappelijk bewezen. Mensen worden beter van een pil die bestaat uit suiker of glucose. Hoe kan dat? En wat doet zo'n pil dan in het menselijk lichaam? Met andere woorden: wat is het placebo-effect?

Op de wielrenbaan in Apeldoorn vindt een unieke proef plaats. Placebo-expert Andrea Evers van de Universiteit Leiden en haar collega's testen de 'Rio pil'. Deze pil leverde TeamNL maar liefst 19 medailles op in Brazilië afgelopen sportzomer. En dit keer mogen de talenten van de Koninklijke Nederlandse Wielren Unie de pil uitproberen.

Baanrecord door de pil

Iedereen van de talentenklas, onder leiding van coach Steve McEwen, heeft een baanrecord op de Omnisport baan. Voor de proef rijden ze eerst een ronde zonder pil. Dan krijgen alle acht toekomstige kampioenen de 'Rio pil' van de onderzoekers in witte jassen uit Leiden. Wat volgt is een verbluffend resultaat: vijf van de acht wielrenners rijdt een verbeterd baanrecord.

Placebo-effect bij Parkison

Dat je harder fietst, omdat je denkt dat je een prestatie verhogende pil neemt, is al bijzonder. Maar het kan nog indrukwekkender. Zorg.nu zocht Parkinsonpatiënt Paul Pattinson op in Vancouver, Canada. Hij deed mee met een unieke wetenschappelijk onderzoek naar het placebo-effect. Van zijn behandelaar, Parkinson specialist Jon Stoessl, moest hij stoppen met het slikken van zijn normale medicijnen tegen de ziekte van Parkinson.

Toen hij zijn normale medicijninname bijna compleet had afgebouwd, en alle heftige Parkinson verschijnselen weer terugkwamen, kreeg hij een placebopil. Deze neppil leek ook nog eens heel erg op het medicijn dat hij altijd al slikte. Pattinson stond op en liep naar het toilet, zonder moeite. De placebopil werkte.

Pauls brein reageerde op de pil en maakte zelf dopamine aan. Het onderzoek heeft zeer positieve gevolgen voor Pattinson. Hij heeft zijn medicijninname kunnen afbouwen. Jon Stoessl: 'We zijn in staat om onze natuurlijke apotheek aan te spreken.'

In het ziekenhuis

Het wordt nog fascinerender. In het TweeSteden-Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg worden door interventieradioloog Paul Lohle nep rugoperaties uitgevoerd. Patiënten met een wervelkolomfractuur kunnen zich inschrijven voor een onderzoek. Deelnemers gaan naar het ziekenhuis, liggen op een operatietafel, worden verdoofd en er wordt zelfs een snee gemaakt in hun rug. Maar pas op dát moment wordt middels een steekproef bepaald of er daadwerkelijk geopereerd wordt.

In de studio praten Damiaan Denys, hoogleraar psychiatrie, Bert Keizer, verpleeghuisarts en Victor Mids, arts en illusionist verder over het onderwerp.