Dokters van Morgen laat in de uitzending van 24 oktober een veelbelovende oplossing voor antibioticaresistentie zien: bacteriofagen. Een bacteriofaag is een virus dat bacillen kapotmaakt en zich niets aantrekt van de resistentie van een bacil. Heb je vragen over de behandeling met bacteriofagen? In dit artikel hebben we adviezen van derden op een rij gezet.

Kijk de uitzending van Dokters van Morgen over bacteriofagen terug

Let op, belangrijk!

In Nederland is behandeling met bacteriofagen op dit moment geen geregistreerd geneesmiddel. Het mag daarom niet door artsen worden toegepast. Met de zogenaamde Compassionate Use-regeling kan het mogelijk zijn om in uiterste gevallen, waarin patiënten uitbehandeld en opgegeven zijn, niet-geregistreerde geneesmiddelen voor te schrijven, waaronder bacteriofagen.

Artsen en onderzoekers die in Nederland werken aan de bekendheid van fagen, pleiten ervoor om deze fagen ook hier in onderzoeksverband te mogen gebruiken. Daarvoor zou echter eerst wet- en regelgeving moeten veranderen om dit mogelijk te maken. Op dit moment staat de wet ook gebruik in onderzoeksverband in Nederland niet toe.

Tot slot benadrukken deze artsen voorzichtig te zijn met fagentherapieën in het buitenland. Onderzoek eerst de mogelijkheden bij de eigen arts of medische specialist en onderzoek de mogelijkheid die de compassionate-use-regeling zou kunnen bieden. 

In landen als Georgië zijn bacteriofagen echter wel een geregistreerde therapie. De patiënten in onze uitzending hebben hun behandeling gekregen in het Eliava Instituut. 

  • Behandeling in het Eliava Instituut in Georgië

In de uitzending reizen we af naar Georgië. Het Eliava Instituut dat daar is gevestigd is al jaren met de techniek rondom bacteriofagen bezig. Het is daar heel normaal om voor een fagenbehandeling te kiezen. De kosten van een behandeling in Georgië zijn €3900. Daar kunnen kosten bijkomen wanneer er niet gekozen kan worden voor een 'standaard-faag', maar er een faag 'op maat' gemaakt moet worden. De behandeling wordt (nog) niet vergoed door de zorgverzekering. Bekijk hier de website van het Eliava Instituut. In onze uitzending zie je hoe ze in Georgië te werk gaan.

  • Behandeling op afstand

In sommige (uitzonderlijke) gevallen is ook behandeling door het Eliava Instituut op afstand mogelijk. Zo vertelt Lies Planje. Lies zag haar vader steeds zieker worden door een bacterie in zijn lichaam. Bijna geen antibiotica hielpen meer. Op 21 maart 2017 zag de vader van Lies de uitzending van Zorg.nu over bacteriofagen. Dit vertelde hij aan zijn dochter.

Het verhaal van Lies
Lies: 'Afgelopen maart was mijn vader er zeer slecht aan toe en konden we alleen maar hopen dat de laatst mogelijke antibiotica zou aanslaan. Op 21 maart werden wij 's avonds gebeld door de verpleegkundige die ons vroeg om langs te komen, omdat ze niet wist hoe het 's nachts zou gaan met mijn vader. Bij mijn vader op de kamer vertelde hij mij dat hij iets gezien had op tv dat hem misschien wel kon helpen. Het bleek de uitzending van Zorg.nu te zijn over bacteriofagen. Ik had er nog nooit van gehoord maar de volgende dag begon mijn zoektocht.'

'Na aardig wat telefoontjes wist ik dat het Eliava Instituut op dit gebied de meeste ervaring heeft en heb ik contact met hun gezocht. Ik kreeg snel reactie, in het Engels. Door de enorme tijdsdruk moesten we snel handelen en hebben we met een koerier een urinemonster van mijn vader opgestuurd naar Georgië. Het opsturen van een monster kost tussen de €68 en €90. Dit urinemonster werd in het lab daar getest op gevoeligheid voor al bestaande fagen.'

'De bacterie van mijn vader was helaas niet gevoelig en er moest een faag 'op maat' gemaakt worden. Een proces dat weken duurde. In het ziekenhuis en uiteindelijk ook het verpleeghuis is alles op alles gezet om tijd te rekken voor mijn vader. Uiteindelijk kon mijn vader op 22 mei het eerste faag flesje innemen. De set flesjes was met een koerier naar Nederland gestuurd. De kosten voor de behandeling en begeleiding op afstand waren €1900, plus de kosten van €1000 voor het op maat maken van de faag. Na een paar dagen al zagen we kleine veranderingen bij mijn vader. We konden het niet geloven.'

'In de dagen en weken die volgden werd de urine van mijn vader steeds schoner en ging hij er beter uit zien. Zijn eetlust kwam langzaam weer terug, de jeuk verdween en hij voelde zich steeds iets beter. Op 12 juni kregen we het antwoord waar we zo vreselijk op hoopten, een urinetest wees uit dat de Klebsiella pneumoniae niet meer aanwezig was bij mijn vader. Een wonder! We hebben in de weken erna de urine van mijn vader nog twee keer laten testen, omdat we het niet konden geloven. De bacterie was echt weg.'

'Door deze eigen ervaring, de wereldwijde problematiek met de antibioticaresistentie en de kracht van fagen om bacteriën te vernietigen, wil ik mij inzetten voor het helpen van patiënten die ook last hebben van steeds terugkerende bacteriële infecties. Met de kennis die wij hebben opgedaan, kunnen we patiënten informeren, praktisch begeleiden en helpen om de mogelijkheden van een fagenbehandeling nader te onderzoeken. Op onze website vindt u een overzicht van de stappen die doorlopen moeten worden. Indien u geen antwoord vindt op uw vraag kunt u per email uw vraag aan ons stellen.

Daarnaast wil ik me in samenwerking met Moleculair Microbioloog Dr. Stan Brouns van de TU Delft, inzetten voor meer onderzoek naar - en het promoten van de bacteriofagentherapie in Nederland. Er kan zoveel leed voorkomen worden en de kostenbesparingen zijn enorm als bacteriofagen in een eerder stadium voor mensen beschikbaar zijn.'

  • Andere mogelijkheden voor een behandeling

Naast Georgië werken ook andere landen aan een fagenbank waarmee (nu of in de toekomst) mensen met fagen behandeld zouden kunnen worden. Bijvoorbeeld in Polen. Een soepelere regelgeving in België en Duitsland zorgt ervoor dat in deze landen in sommige gevallen makkelijker een behandeling met bacteriofagen mogelijk is.

  • Wil je meer lezen?

- 'Bacteriofaag: behandeling en fagentherapie bij infecties'
- 'Precisie antibiotica'
- 'De antibioticaresistentie te lijf: dag antibiotica, hallo fagen!'
- FAQ over bacteriofagen van De Kennis van Nu
- Fagen maken nieuw wondermiddel

Praat mee op het forum