De 68-jarige verpleeghuisarts die in april 2016 in Den Haag euthanasie pleegde op een 74-jarige alzheimerpatiënte, is volgens het Openbaar Ministerie schuldig aan moord. Het OM benadrukte echter dat de arts, Catharina A., goede bedoelingen had en dat de euthanasiewet niet helder is in de precieze eisen die aan artsen worden gesteld. 'De norm die zij geschonden heeft was onduidelijk. 'Ze hoeft daarom geen straf te krijgen, zei de officier van justitie maandag voor de rechtbank in Den Haag.

A. gaf naar eigen zeggen met de euthanasie gehoor aan een wilsverklaring die de patiënte had opgesteld toen ze nog helder was. Ze staat terecht om te bepalen of ze daarmee de wet heeft overtreden, omdat de patiënte niet meer wilsbekwaam zou zijn geweest.

Wilsverklaring

Het OM stelt dat A. onvoldoende heeft vastgesteld of de patiënte wel echt niet meer wilde leven. De vrouw gaf soms wel twintig keer per dag aan dat ze dood wilde, maar zei daarna vaak 'maar nu nog niet'. Volgens A. was haar brein te sterk verwoest door de alzheimer om een rationele beslissing te kunnen nemen. 'Ze kende geen verleden en geen toekomst meer.' Dat A. de euthanasie daarom niet met de patiënte zelf heeft besproken, is volgens het OM een schending van de zorgvuldigheid die is vereist. Daarom was geen sprake van levensbeëindiging op verzoek, maar juridisch van moord.

Lees: Artsen zelden vervolgd bij uitvoeren euthanasie

Dochter patiënt steunt arts

De dochter van de patiënte stelde in haar slachtofferverklaring dat A. handelde op de 'duidelijk uitgesproken wens' van haar moeder. 'Het recht om aan deze martelende ziekte te ontkomen mag niemand worden ontnomen. Ze heeft mijn moeder uit de geestelijke gevangenis gehaald waar ze zich heftig tegen verzette.'

Geestelijke gevangenis

In de slachtofferverklaring die de officier van justitie namens de dochter voorlas, stelt de dochter dat A. handelde op de 'duidelijk uitgesproken wens' van haar moeder. 'Het recht om aan deze martelende ziekte te ontkomen mag niemand worden ontnomen. Ze heeft mijn moeder uit de geestelijke gevangenis gehaald waar ze zich heftig tegen verzette.' 

De alzheimerpatiënte had jarenlang en consequent duidelijk gemaakt dat ze onder geen enkele voorwaarde naar een verpleeghuis wilde, mede omdat ze haar moeder twaalf jaar lang in een dergelijke omgeving had zien dementeren. In dat geval wilde ze liever sterven.

De avond voor haar dood had de patiënte een ongebruikelijk helder moment, wat volgens A. soms voorkomt bij ernstig dementerenden. 'Dan gaat er ineens een luikje open.' De vrouw zei toen tegen haar dochter en haar schoonzoon dat ze wist dat ze ongeneeslijk ziek was. 'Ik wil dood. Het is goed', zou ze hebben gezegd.

Brein te sterk verwoest

Het is de eerste keer sinds de euthanasiewet in 2002 werd ingevoerd dat een arts zich voor de rechter moet verantwoorden. Daarmee wil het OM meer duidelijkheid scheppen voor artsen over wanneer euthanasie wel of niet is toegestaan.

Update: Euthanasie op alzheimerpatiënte was moord

De verpleeghuisarts is volgens het OM schuldig aan moord. Het OM benadrukte echter dat de arts goede bedoelingen had en dat de euthanasiewet niet helder is in de precieze eisen die aan artsen worden gesteld. 'De norm die zij geschonden heeft was onduidelijk.' Ze hoeft daarom geen straf te krijgen, zei de officier van justitie maandag voor de rechtbank in Den Haag

'Onevenredig hard geraakt'

Het OM heeft de verpleeghuisarts Catharina A. vervolgd om de wet te verhelderen en haar daarmee onevenredig hard geraakt. 'Het gaat niet aan om over de rug van een individuele arts jurisprudentie te verkrijgen', stelde haar advocaat, die de rechtbank in Den Haag vroeg het OM niet-ontvankelijk te verklaren. 'Waarom is in de afgelopen vijftien jaar nooit een arts vervolgd?' vroeg de advocaat zich af. 

A. heeft volgens haar raadsman 'zeer behoedzaam en zorgvuldig' gehandeld en van geen van de deskundigen die ze raadpleegde een waarschuwing gekregen dat euthanasie in deze situatie niet mogelijk was. Ze zou daarom moeten worden ontslagen van alle rechtsvervolging.

Levenseindekliniek Den Haag

'Het Wetboek van Strafrecht ziet het als moord en het Openbaar Ministerie kon dus niet anders.' Dit zegt de Levenseindekliniek in Den Haag in reactie op de eis van het OM.

De kliniek volgt de rechtszaak op de voet. 'Het is heftig en een drama voor deze arts, maar wel in lijn met hoe strafrecht in Nederland en de euthanasiewet zijn vormgegeven. Als arts weet je dat euthanasie strafbaar is tenzij je de zorgvuldigheidscriteria volgt. Je gaat er alleen niet van uit dat je handelen tot moord kan leiden. Het Wetboek van Strafrecht ziet dat wel zo en het OM kon dus niet anders.'

Werkwijze aanscherpen

Afhankelijk van de uitspraak van de rechter zal de kliniek de werkwijze aanscherpen, hoewel zij deze al als zeer zorgvuldig bestempelt. 'De Regionale Toetsingscommissie Euthanasie komt in 99,8 procent van alle euthanasiemeldingen tot de conclusie dat er zorgvuldig is gehandeld. Desalniettemin zullen artsen die euthanasie uitvoeren erg zijn geschrokken door de uitspraak in deze casus en nog zorgvuldiger worden.'

Bron: ANP