Vanaf 2006 hebben we in Nederland het systeem van marktwerking in de zorg. De meerderheid van de Nederlanders ziet liever dat het zorgsysteem weer in handen komt van de overheid. Wil de politiek dit ook?

VVD

De VVD is voor marktwerking in de zorg. De partij is blij zijn met de concurrentie tussen zorgverzekeraars. 'Het geeft de Nederlander de vrijheid om te kiezen. Ieder jaar kun je wisselen van zorgverzekeraar. Zo kun je zelf kwaliteit en prijzen vergelijken en eventueel een aanvullend pakket kiezen dat bij jou past.'

PvdA

De Partij van de Arbeid wil de zorgverzekeraars weer in hun publieke taak plaatsen. De partij wil een einde maken aan de marktwerking en onnodige concurrentie. 'Zorgverzekeraars mogen niet langer concurreren met allerlei polissen, wij willen één uniforme basisverzekering. Voor deze uniforme basisverzekering geldt een verbod op reclame en marketingactiviteiten. Verzekeraars mogen niemand weigeren. En als ze willen concurreren, is dat nog op kwaliteit of de aanvullende verzekering.'

PVV

De Partij voor de Vrijheid heeft een verkiezingsprogramma opgesteld met één pagina. Op die ene pagina zijn een aantal plannen te vinden, maar er staat niets over de marktwerking in de zorg. Wat we wel zeker kunnen stellen is dat de PVV niet voor een landelijk zorgfonds is dat ten koste moet gaan van particuliere zorgverzekeraars. Op de stelling: 'Er moet een landelijk zorgfonds komen, zodat het stelsel van particuliere zorgverzekeraars kan verdwijnen.' stemt de partij namelijk oneens.

In een interview met Trouw op 2 februari 2017 antwoordt Fleur Agema van de PVV tegen Renske Leijten van de SP op de vraag: ‘Als jullie het zo eens zijn kunnen kiezers net zo goed op de SP stemmen als op de PVV, over de zorg?’ het volgende: 'Je verwijt ons dat we nog geen ja zeggen tegen een Nationaal Zorgfonds. Het idee vind ik goed. Maar ik ben gewoon nog niet overtuigd. Dat kan toch? De mensen in de zorg worden nu al knettergek van alle systeemwijzigingen.'

SP

De SP wil af van de verzekeraars in de zorg en pleit voor een Nationaal Zorgfonds. Als onderbouwing daarvoor staat het volgende in het verkiezingsprogramma: 'De belofte van het nieuwe zorgstelsel was dat de zorg transparanter, toegankelijker, efficiënter en goedkoper zou worden. Het tegenovergestelde is waar. De zorg is duurder geworden, terwijl mensen steeds minder zorg vergoed krijgen. Het is totaal ondoorzichtig wat de zorg kost en wie waaraan verdient. De bureaucratie rijst de pan uit. De keuzevrijheid om je eigen hulpverlener te kiezen wordt ingeperkt.

Het is daarom tijd om een nieuwe weg in te slaan: een Nationaal Zorgfonds, zonder eigen risico. Ten dienste van de bevolking en zorgverleners, zonder commerciële belangen. Premiegeld gaat naar zorg en niet naar marketing, winstuitkeringen en de bureaucratie van 9 bedrijven met 25 zorgverzekeraars die weer 61 basispolissen hebben. De wettelijke taak van de zorgverzekeraars, het uitvoeren van de basisverzekering, wordt wettelijk verlegd naar het Nationaal Zorgfonds.’

CDA

'Het CDA wil een einde maken aan de enorme wildgroei aan polissen waardoor mensen nauwelijks in staat zijn een afgewogen keuze te maken. Wij willen de zorgverzekeraars verplichten om in ieder geval één overzichtelijke standaardpolis met gelijke voorwaarden aan te bieden, die bij alle zorgverzekeraars hetzelfde moet zijn. Ook willen wij een einde maken aan de budgetpolissen; deze tasten de solidariteit aan. Onder het huidige kabinet is de marktwerking in de zorg steeds meer een doel op zich geworden.

Het CDA wil meer samenwerking en minder marktwerking in de zorg. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat de patiënt weer centraal staat, en niet de regels. Om de marktwerking in de zorg te beteugelen willen wij een verbod op winstuitkeringen door zorgverzekeraars, zorginstellingen en ziekenhuizen. Geld dat voor de zorg is bedoeld moet in de zorg blijven of tot lagere premies leiden en mag niet als winst in de zakken van investeerders of aandeelhouders verdwijnen.'

D66

D66 wil een onderzoek naar 'doorgeschoten marktwerking' in de zorg.

Zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor goede, patiëntgerichte en betaalbare zorg voor al hun verzekerden. D66 wil door met de Zorgverzekeringswet (Zvw) maar wil wel een aantal verbeteringen aanbrengen. D66 wil deze meer baseren op goede zorgresultaten. D66 wil dat zorgverzekeraars zich nadrukkelijker bezighouden met het inzichtelijk maken en het bevorderen van kwaliteit. Dat maakt zorgverzekeraars kritischer over de kwaliteit van zorg en stimuleert een langdurige band met de verzekerden.

Zorgverzekeraars moeten in de zorginkoop meer ruimte krijgen voor experimenten met het vaststellen van 'prestaties'. De overheid stelt nu in detail vast wat een zorgproduct (een 'prestatie') dient te zijn. Verzekeraars, zorgverleners en patiënten hebben op dit moment beperkte vrijheid hier samen zelf invulling aan te geven. Dit remt innovatie en kwaliteit.

ChristenUnie

De ChristenUnie wil minder marktwerking en meer zeggenschap. De positie van een aantal zorgverzekeraars is volgens hen te dominant. De verhoudingen tussen zorgverzekeraars, zorgverleners en verzekerden zijn uit balans. De partij wil een maximale omvang van zorgverzekeraars, met invloed van sterke ledenraden. 'Op die manier krijgen verzekerden invloed op het beleid van hun zorgverzekeraar. Zorgverzekeraars zijn te groot geworden om daadwerkelijk als coöperatie te kunnen functioneren.'

'De ChristenUnie wil daarom het huidige stelsel van publieke waarborgen met private uitvoerders (zorgaanbieders en zorgverzekeraars) verbeteren. Een stelselwijziging kost veel geld en leidt tot onnodige onrust in de zorg na alle recente veranderingen in het stelsel. Het komt er nu op aan het stelsel echt te laten werken voor mensen. Met 1400 keuzemogelijkheden voor een polis is het moeilijk kiezen, waarbij soms ook sprake is van schijnkeuzes. Daarom wordt het aantal polissen flink uitgedund.'

GroenLinks

GroenLinks vindt dat marktwerking in de zorg is doorgeslagen. 'Zorgverzekeraars en grote zorginstellingen worden steeds machtiger. Dit gaat ten koste van patiënten en kleine zorgaanbieders. Het vertrouwen tussen de verschillende partijen is gezonken tot een dieptepunt.'

Daarom ziet de partij graag dat 'zorgverzekeraars worden omgevormd tot stichtingen of verenigingen zonder winstoogmerk. De overheid ontwikkelt eenduidige richtlijnen voor de gewenste vermogensontwikkeling van zorginstellingen en zorgverzekeraars. De overheid maakt afspraken met zorgverzekeraars om het geld wat voor marketing wordt gebruikt te halveren.'

SGP

De SGP vindt marktwerking alleen verantwoord als duidelijk is dat publieke belangen, zoals kwaliteit, toegankelijkheid, continuïteit en betaalbaarheid goed geborgd zijn. De overheid heeft daarin een belangrijke rol en moet blijven sturen op prikkels om de kwaliteit, innovatie, transparantie en efficiëntie van de zorg te bevorderen. Daarnaast is het van essentieel belang dat patiënten en cliënten goed worden vertegenwoordigd, met name in vergelijking met de grote 'macht' van verzekeraars en zorgaanbieders.

De SGP vindt dat 'de afgelopen jaren zorgverzekeraars onvoldoende geluisterd hebben naar de terechte roep om keuzevrijheid, kleinschaligheid en innovatie. Ook wordt de manier waarop verzekeraars zorg inkopen vaak ervaren als een dictaat. Dat is niet goed, reden waarom er een meer gelijkwaardige onderhandelingspositie dient te komen.'

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren is tegen marktwerking in de zorg en vindt dat de regie over de zorg voor mensen niet thuis hoort bij zorgverzekeraars. 'Patiënten moeten zelf de keuze kunnen maken over de medicijnen die zij gebruiken en door wie en waar zij zich laten behandelen. De Partij voor de Dieren is voorstander van een Nationaal Zorgfonds, dat zorg toegankelijk maakt voor iedereen.'

50PLUS

50PLUS wil de marktwerking in de zorg terugdraaien en overgaan een Nationaal Zorgfonds. De partij is tegen winstuitkering door zorgverzekeraars en jaarlijkse zeer dure reclamecampagnes om

mensen te laten overstappen. Volgens 50PLUS mogen zorgverzekeraars alleen nog aanvullende verzekeringen aanbieden.