De tabaksindustrie wordt niet strafrechtelijk vervolgd. Het Openbaar Ministerie (OM) ziet binnen de huidige wet- en regelgeving geen mogelijkheden voor een kansrijke vervolging van de tabaksproducenten. 'Roken is dodelijk en het ontwerp van sigaretten draagt daaraan bij, maar de tabaksproducenten handelen volgens het OM niet in strijd met de wet- en regelgeving', staat in een toelichting.

Advocaat Bénédicte Ficq deed in 2016 namens longkankerpatiënte Anne Marie van Veen en een aantal maatschappelijke organisaties aangifte tegen de tabaksindustrie van zware mishandeling (die de dood tot gevolg heeft) en valsheid in geschrift. De afgelopen tijd sloten tientallen organisaties zich aan bij de aangifte tegen vier tabaksproducenten, zoals kinderartsen, gynaecologen, de verslavingszorg en medische centra.

'Misdadig oogmerk'

Volgens de advocaat vergiftigt de tabaksindustrie de consument willens en wetens. Honderden toevoegingen maken de sigaret extra verslavend, aldus de aangifte. Daardoor raakt de beginnende roker snel verslaafd en komt de gevorderde er niet of nauwelijks meer vanaf. Dat maakt volgens Ficq dat de tabaksindustrie 'een misdadig oogmerk' heeft.

'Zolang producenten voldoen aan de eisen die de Europese Tabaksproductenrichtlijn op dit punt stelt, is het de tabaksproducenten toegestaan additieven of ventilatiegaatjes aan tabaksproducten toe te voegen. Er is niet gebleken dat de tabaksproducenten hiermee in strijd handelen met de Europese Tabaksproductenrichtlijn en nationale regelgeving', licht het OM toe.

Bijna een kwart van de Nederlandse volwassen bevolking rookt, blijkt uit de meest recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Per jaar sterven ongeveer 20.000 Nederlanders aan de gevolgen van roken.

Tabaksfabrikant is opgelucht

British American Tobacco (BAT) heeft 'met instemming kennisgenomen' van het besluit van justitie om de grote tabaksfabrikanten niet strafrechtelijk te vervolgen. 'Onze producten voldoen aan alle geldende wet- en regelgeving en worden op volledig legale wijze op de markt gebracht', laat de Nederlandse tak van het bedrijf weten.

BAT produceert sigarettenmerken als Dunhill, Kent, Lucky Strike, Pall Mall en Rothmans. Het is een van de vier grote bedrijven waartegen aangifte was gedaan.

Strijd gaat verder

De strijd tegen de tabaksindustrie gaat verder, lieten de organisaties die aangifte hadden gedaan donderdag weten. Advocaat Bénédicte Ficq liet weten naar het gerechtshof in Den Haag te stappen om vervolging alsnog af te dwingen.

Van Veen liet in een reactie weten dat ze teleurgesteld is, maar de strijd 'zeker' niet opgeeft. 'Ik heb er vertrouwen in dat het hof straks de juiste beslissing gaat nemen en achter ons gaat staan. De misdadige praktijken van de tabaksindustrie moeten worden gestopt. We hebben al veel gewonnen in deze strijd, er is een brede maatschappelijke discussie op gang gekomen.'

Ook longarts Wanda de Kanter geeft niet op. 'De officieren hebben de wet eenzijdig geïnterpreteerd en zien niet wat wij artsen dagelijks in onze spreekkamers zien. Wij zijn ervan overtuigd dat het hof zal kijken voor wie de Tabakswet werkelijk bedoeld is: niet voor de tabaksindustrie, maar voor de mensen wier gezondheid beschermd moet worden.'

'We kijken vol vertrouwen uit naar het vervolg'

Het Longfonds en Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis hebben goede hoop dat de tabaksindustrie alsnog vervolgd zal worden. 'We kijken vol vertrouwen uit naar het vervolg. We hadden natuurlijk het liefst een ander besluit van het OM gezien', zegt een woordvoerster van het Longfonds. René Medema, bestuursvoorzitter van het Antoni van Leeuwenhoek zet: 'Wij gaan kijken hoe we Ficq kunnen blijven steunen. We zien het besluit van het OM als een stapje terug om met de brede maatschappelijke steun verder te gaan.

Volgens KWF Kankerbestrijding heeft het OM 'heel rigide' naar de wet gekeken bij het besluit om de industrie niet te vervolgen. 'Maar de wet is bedoeld om mensen te beschermen. Er is tijd nodig om anders te gaan denken over de tabaksindustrie. Blijkbaar is het OM nog niet zover', zegt een woordvoerster.

Ook KWF heeft 'alle vertrouwen' dat de industrie alsnog vervolgd gaat worden. 'Het OM heeft ons voldoende argumenten gegeven om naar het hof te gaan. De maatschappij pikt het niet meer. Bijna een op de drie sterftegevallen door kanker is gerelateerd aan roken. Als maatschappij zijn we verantwoordelijk om onze kinderen hiertegen te beschermen.'

'Het thema leeft in de maatschappij'

Het Universitair Medisch Centrum Groningen zegt zeer teleurgesteld te zijn over 'dit onbegrijpelijke' besluit. 'Gezien de ernstige en negatieve gevolgen van tabaksverslaving voor de samenleving was het goed geweest als de strafrechter zich had gebogen over de rol die de tabaksindustrie daarin speelt. Het grote aantal organisaties dat zich bij de aangifte heeft aangesloten maakt duidelijk hoezeer dit thema in de maatschappij leeft. Wij begrijpen dan ook niets van de overwegingen van het OM om niet tot vervolging over te gaan', aldus het academische ziekenhuis.

Clean Air Nederland, dat een rookvrije samenleving nastreeft, denkt dat het een kwestie van tijd is voordat heel de maatschappij inziet dat de tabaksindustrie een 'criminele organisatie' is. De belangenclub pleit ervoor dat sigaretten op internationaal niveau door de politiek als harddrug bestempeld en verboden worden. 'Dat zal niet volgende week gebeuren. Maar linksom of rechtsom zal tabak uiteindelijk verboden worden', zegt een woordvoerder. Hij voorziet dat de afkeer van mensen tegen de tabaksindustrie alleen maar groter wordt.

Bron: ANP