Tijdens een studie naar cellen van kinderen met een aangeboren ontwikkelingsstoornis ontdekten onderzoekers van het UMC Utrecht een afwijking in een gen, dat nog nooit eerder als oorzaak werd gezien van stoornissen. De ontdekking moet de diagnostiek van stoornissen in de toekomst vergemakkelijken.

Het UMC Utrecht, het Hubrecht Instituut en het Great Ormond Street Hospital publiceerden hierover op achttien september in Nature Genetics. Het betreft een afwijking in het histon-gen. Histonen zijn een soort van garenklosjes in de cel waar het DNA omheen zit gerold. Histonen spelen een essentiële rol in de opslag, het aflezen en het kopiëren van DNA. Er zijn veel verschillende genetische afwijkingen bekend, maar nog nooit eerder vond men een afwijking in zo'n garenklosje.

Afwijkingen

Door de afwijkingen in de garenklosjes ontstaan problemen tijdens celdelingen. Die falende celdelingen veroorzaken al tijdens de embryonale ontwikkeling al een toename van dode cellen en afwijkingen. Dit leidt vervolgens tot een complexe en aangeboren ontwikkelingsstoornis, met symptomen als groeiachterstand, een abnormaal klein hoofd en een verstandelijke beperking.

DNA-analyse

In totaal beschouwde het onderzoek de genetische gegevens van drie patiënten met dezelfde aandoening. Een uitgebreide analyse van de DNA-data van de eerste patiënt bracht een mutatie in het histon-gen aan het licht. Een eerder overleden zusje van de eerste patiënt bleek dezelfde mutatie in haar te hebben. Via een genetisch zoekprogramma genaamd GeneMatcher werd een Engels meisje gevonden met dezelfde afwijking.

Zebravissen

Om ook echt zeker ervan te zijn dat deze afwijking de oorzaak was van de aandoening, werd het histon-gen getest in zebravissen. De met het gen gekweekte zebravissen vertoonde dezelfde ontwikkelingsproblemen als de eerder onderzochte patiënten. Zebravisjes zijn volgens de onderzoeker Jeroen Bakkers van het Hubrecht instituut een goed model voor onderzoek naar menselijke genetica. 'Genetisch gezien komen de mens en de zebravis voor 80 procent overeen. Bovendien kun je de ontwikkeling van het organisme in de zebravis goed volgen.'

Diagnostiek bij verstandelijk beperkten

Volgens Klinisch geneticus dr. Jacques Giltay van het UMC Utrecht draagt deze ontdekking bij aan betere en snelle diagnostiek bij kinderen met bijvoorbeeld een verstandelijke beperking. ‘Vinden we bij een patiënt met een ontwikkelingsstoornis deze mutatie in dit histon-gen, dan weten we dat die de oorzaak is. Dat is voor hen en hun ouders van belang om de juiste zorg te krijgen.'

Bron: UMC Utrecht