Onderzoek heeft aangetoond dat ons uiterlijk bovengemiddeld veel overeenkomt met onze voornaam. Franse, Israëlische en Amerikaanse psychologen onderwierpen honderden proefpersonen aan de vraag: 'Welke naam past bij deze foto?'

De proefpersonen bekeken foto’s van gezichten en puur op basis daarvan moesten zij kiezen uit een bijpassende naam. Omdat bij elke generatie anderen namen horen, werd ervoor gekozen om enkel foto’s van mensen tussen de 20 en 30 jaar te gebruiken. Allemaal hadden ze dezelfde etniciteit, een neutrale gelaatsuitdrukking en bij niemand was kleding zichtbaar.

Deelnemers aan het onderzoek wisten de juiste combinatie van naam en gezicht in 25 tot 40 procent van de gevallen te bepalen. De resultaten van het onderzoek waren afhankelijk van het aantal voornamen waaruit zij konden kiezen (vier of vijf). Een betere prestatie dan tijdens de ronde waarin willekeurig een naam bij een foto werd gekozen. Daar lag het succesratio tussen de 20 en 25 procent.

Stereotyperende aannames

Een van de verklaringen die de onderzoekers geven voor de goede keuzes zijn de stereotyperingen die je hebt bij een naam, oftewel: wat voor soort gezicht verwacht je bij een naam. Die stereotyperingen zijn cultuurgebonden bleek uit het onderzoek. Franse proefpersonen wisten minder vaak de juiste naam te koppelen aan het gezicht als zij niet een Franse, maar een Israëlische naam hadden. De verklaring daarvoor van de onderzoekers: als je de naam niet kent, dan heb je geen referentiekader en kan je dus moeilijker een naam koppelen aan een gezicht.

Computer kan het ook

In een ander experiment trainden de onderzoekers een computer om de juiste naam bij een gezicht te kunnen linken. Uit honderdduizend foto’s wist de computer in 64 procent van de gevallen de goede combinatie te maken. Volgens de onderzoekers ook een bewijs dat er zeker een connectie is tussen een naam en een vermoedelijk gezicht.

'Je ontwikkelt een gezicht dat bij je naam past'

De onderzoekers stelden zelfs dat mensen een gezicht kunnen ontwikkelen dat past bij hun naam en de door anderen verwachte uiterlijke kenmerken ervan. Hoofdonderzoeker Yonat Zwebner: 'Eerder onderzoek heeft aangetoond dat er culturele stereotyperingen verbonden zitten aan namen en de manier waarop iemand eruit ziet. Zo stellen mensen zich voor dat iemand die Bob heet een ronder gezicht heeft dan iemand die Tim heet. Wij geloven dat deze stereotyperingen – door de tijd heen – het uiterlijk van het gezicht kunnen veranderen.'

'Te weinig naamkeuzes'

Namenonderzoeker Gerrit Bloothooft van de Universiteit Utrecht reageert in de Volkskrant dat hij het een goed uitgevoerde studie vindt. Desondanks plaatst hij een aantal kanttekeningen. Onder andere vindt Bloothooft het aantal naamkeuzes die de proefpersoon heeft te gering. 'Als één naam zeker niet van toepassing lijkt, kan deze meteen weggestreept worden en is de kans de juiste naam te kiezen al groter.'

'Mensen gaan niet op hun naam lijken'

Bloothooft gelooft niet dat mensen op hun naam gaan lijken, maar dat de keuze voor de naam in relatie staat met andere aspecten. Onder andere het opleidingsniveau van de ouders, etniciteit en een traditionele of trendgevoelige levenshouding zijn verantwoordelijk voor de naamkeuze. 'Mensen kunnen niet een Pepijn van een Floris onderscheiden maar wel een Kevin van een Pepijn.' De namenonderzoeker vertelt tegen RTL Nieuws dat hij van mening is dat het onderzoek dit onderscheid tussen sociale groepen niet maakt.

Bron: Scientias/Volkskrant/RTL Nieuws