Het standpunt van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over mondkapjes in de openbare ruimte is ongewijzigd. 'Wij zien geen eenduidig wetenschappelijk bewijs dat het werkt', zegt een woordvoerster van het instituut. 'Het belangrijkste blijft: houd afstand en vermijd drukte.'

Door mondkapjes in de openbare ruimte verplicht te stellen, zoals in andere landen in toenemende mate gebeurt, 'geef je ook de verkeerde boodschap af', aldus de woordvoerster. Het voorschrift om anderhalve meter afstand te houden tot anderen zou weleens aan belang kunnen inboeten, doordat mensen zich beschermd voelen door het mondkapje. Niet-medische mondkapjes bieden echter slechts 'zeer beperkt' bescherming tegen besmetting met het coronavirus. Ze worden vaak ook niet goed gebruikt, voegt de woordvoerster eraan toe.

Burgemeesters Rotterdam en Amsterdam opperen mondkapjesplicht

Burgemeester van Rotterdam Ahmed Aboutaleb wil dat het kabinet onderzoekt of het verplicht stellen van mondkapjes in de openbare ruimte misschien toch zinnig kan zijn in de strijd tegen het virus. Zijn Amsterdamse collega Femke Halsema steunt dat pleidooi.

De voorzitter van het Veiligheidsberaad Hubert Bruls is niet direct voorstander van het invoeren van zo'n mondkapjesplicht in Nederland. 'Ik ben het wel eens met degenen die zeggen: gaan we dat wel opbrengen en past het wel in de kern van het beleid wat wij in Nederland hebben, die van anderhalve meter afstand houden', aldus Bruls, tevens burgemeester van Nijmegen, in het radioprogramma Spraakmakers. 'Er is wetenschappelijk nog geen overtuigend verhaal over dat het echt helpt. Als het dan betekent dat we midden in de zomer, terwijl iedereen in een andere stand van vier maanden anderhalve meterbeleid zit, dit moeten gaan vragen, dan gaat het boetes regenen, want ik weet niet of Nederland daaraan toe is na alles wat we de afgelopen periode hebben gedaan.'

Wetenschappelijk onderzoek naar effectiviteit mondkapjes

Het RIVM heeft de eerdere conclusie over het effect van mondkapjes overigens getrokken op basis van literatuuronderzoek en doet momenteel geen eigen onderzoek, laat de RIVM-woordvoerster desgevraagd weten.

Wat wel goed werkt om het besmettingsrisico te verkleinen, zijn professionele medische mondmaskers. Die moeten echter beschikbaar blijven voor de gezondheidszorg, waar ze het hardst nodig zijn, benadrukt het RIVM.

Chaos als mondkapjes op korte termijn verplicht worden

Volgens Bruls wordt het een chaos als op korte termijn een mondkapjesplicht zou worden ingesteld. 'Ik kan niet garanderen dat mijn mensen dat allemaal goed kunnen regelen. Dat gaat niet gebeuren. Alles is te handhaven, maar dan moet je het wel tijd geven. Het is midden in de zomer en ook onze handhavers hebben even rust nodig. In juli zijn er maatregelen aangekondigd en daar zijn we op ingesteld. We zijn geen computers met zijn allen, ook niet onze handhavers.'

Sinds 1 juni is in het openbaar vervoer al wel een mondkapje verplicht, omdat het daar niet altijd lukt om voldoende afstand te houden. Het Outbreak Management Team (OMT) dat het kabinet over dit soort kwesties adviseert, heeft die mogelijkheid in het algemeen open gelaten voor situaties waarin anderhalve meter afstand niet lukt. Bij gebrek aan hard bewijs kon het OMT 'geen richtinggevend positief advies uitbrengen dat voldoende inhoudelijk onderbouwd is'. 

Mondkapjes in het ov en winkels

Bij een speciaal meldpunt van reizigersvereniging Rover hebben tot nu toe vijfhonderd mensen een klacht ingediend over die mondkapjesplicht in het openbaar vervoer. Ruim vier op de tien klachten komen van reizigers die om verschillende redenen (o.a. benauwdheid) tegen het dragen van een mondkapje zijn. Ruim een kwart klaagt juist dat medereizigers geen mondkapje dragen of niet op de juiste manier. Volgens Rover nemen deze meldingen de laatste tijd toe.

Mocht de mondkapjesplicht van het ov toch ook overslaan naar het bezoeken van winkels - zoals in bijvoorbeeld Duitsland, België en Frankrijk het geval is - dan zouden Nederlandse winkels dat steunen. Detailhandel Nederland, koepelorganisatie voor winkeliers, zegt op die manier bij te willen dragen aan de bestrijding van het coronavirus. 'Het moet echter heel duidelijk zijn dat het dragen van mondkapjes de verantwoordelijkheid van het individu zelf is en niet van de winkelier', voegt de koepelorganisatie eraan toe. 

Bron: ANP