Patiënten die voor, tijdens en na een operatie een koptelefoon met muziek op krijgen, hebben minder zware, verslavende pijnmedicatie nodig dan mensen die geopereerd worden zonder dat ze muziek horen. Het Erasmus MC deed onderzoek naar dit onderwerp.

De onderzoekers namen de resultaten van 55 eerder uitgevoerde studies onder de loep. Sommige deelnemers aan deze studies kregen voor, tijdens en na de ingreep een koptelefoon op met muziek. Anderen kregen geen muziek te horen. Het bleek dat de groep die muziek hoorde na de operatie veel minder verslavende pijnmedicatie, zogenoemde opioïde, nodig had dan mensen die dezelfde operatie kregen zonder muziek. Ook hadden patiënten tijdens de ingreep minder van het narcosemiddel propofol en de spierontspanner midazolam nodig.

Pijnstillerepidemie

In Nederland gebruiken zo’n 1,3 miljoen mensen verslavende pijnmedicatie. Ongeveer een op de vijftien mensen die deze middelen tijdens een operatie krijgt toegediend, wordt op den duur chronisch gebruiker. Volgens de leider van de onderzoeksgroep Muziek als Medicijn, Hans Jeekel, neemt het gebruik 'epidemische vormen' aan. 'Patiënten gaan tegenwoordig snel met ontslag uit het ziekenhuis. Ze hebben dan nog pijn en krijgen medicijnen tegen die pijn mee naar huis. Daar kun je snel aan gewend raken en huisartsen blijven het voorschrijven. Aan sommige middelen, zoals oxycodon, kun je na een paar weken al verslaafd zijn.'

Effect van muziek

'Muziek heeft via het brein effect op ons fysiologisch systeem, dus in het lichaam', aldus Jeekel op de site van het Erasmus MC. 'Onder meer op de stressrespons, het immuunsysteem, de afweer en de hormoonhuishouding. Hoe het precies werkt is nog niet bekend, maar de pijn, angst en stress verminderen er duidelijk door. Het effect van muziek in de hersenen wordt verder onderzocht.'

EenVandaag maakte een uitzending over het gebruik van koptelefoons met muziek tijdens een operatie. Kijk de uitzending hier terug: 

Op de operatietafel met een koptelefoon op: muziek helpt tegen verslaving aan pijnstillers

Verschillende soorten muziek

De onderzoekers ontdekten overigens dat bij sommige muzieksoorten het gunstige effect uitblijft. Zelf koos Jeekel Fantasie-Impromptu van Chopin toen hij een keer geopereerd moest worden. Heavy metal blijkt niet te werken en een bepaald type hardrock ook niet. Jeekel: 'Er zijn aanwijzingen dat de muziek aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Er moet een zeker ritme in zitten dat aansluit bij het hartritme, er moeten harmonieën zijn en pauzes. In sommige muziek zit dat niet. Dan werkt het niet goed.' De patiënten krijgen een muzieklijst waaruit ze mogen kiezen van het ziekenhuis. 'Die verschilt per leeftijdsgroep. Mensen die voor een heupoperatie komen, zijn vaak al op leeftijd. Voor hen hebben we hits uit de jaren zestig en zeventig, zoals The Beatles. Maar ook klassieke muziek. Voor adolescenten van twaalf tot twintig hebben we een andere lijst,' stelt Jeekel op de website.

Geld besparen zonder bijwerkingen

Op een aantal afdelingen van het Erasmus MC wordt nu muziek als behandeling ingevoerd. 'Een nieuwe behandeling met muziek, die geen bijwerkingen geeft, vrijwel geen geld kost, maar wel geld gaat besparen', aldus Jeekel. 'We hebben nu zoveel bewijs dat we de patiënt de behandeling met muziek tijdens operatie niet meer mogen onthouden.' De studie wordt gepubliceerd in het chirurgische tijdschrift Annals of Surgery.

Meer weten over muziek als medicijn? In oktober is Dokters van Morgen terug met een uitzending over dit onderwerp.

Bron: ANP