Kanker behandelen met een gepersonaliseerd vaccin lijkt succesvol te werken. Oncologen hebben een proef gedaan bij groepjes kankerpatiënten.

Het is de eerste keer dat oncologen in Duitsland en de Verenigde Staten kankerpatiënten hebben behandeld met een op de patiënt toegesneden vaccin tegen kanker. Dat schrijft de Volkskrant. Het vaccin hielp niet bij iedereen, maar kon in sommige gevallen het immuunsysteem leren de kanker te herkennen.

Kosten kunnen omlaag als het proces wordt geautomatiseerd

De vaccins op maat zijn in maanden tijd molecuul voor molecuul samengesteld. Hoogleraar experimentele oncologie Ugur Sahin, leider van het Duitse onderzoek, zegt dat de methode nog niet op grote schaal kan worden toegepast: 'De kosten zijn enorm, maar kunnen de komende jaren drastisch omlaag als het proces wordt geautomatiseerd'.

Eiwitslierten

De onderzoekers hebben de tumoren van 19 patiënten met gevorderd melanoom bestudeerd en vervolgens tientallen moleculaire kenmerken van de tumoren nagebouwd in losse eiwitslierten. De patiënten werden eerst geopereerd en kregen vervolgens de eiwitslierten geïnjecteerd. Dit diende als een signaal aan het immuunsysteem om de stukken molecuul aan te vallen.

In Nature schrijven de onderzoekers over de resultaten van het onderzoek. In de VS bleef de kanker bij vier van de zes patiënten een paar jaar weg. Bij de andere twee patiënten die deelnamen aan het onderzoek verdwenen de uitzaaiingen van de scans nadat het immuunsysteem extra was opgevoerd.

'Een game-changer'

In Duitsland werd gewerkt met een ander vaccin, daar bleef de ziekte bij acht van de dertien patiënten weg. 

Veelbelovende resultaten, 'een game-changer', zegt Leidse hoogleraar tumorimmunologie Kees Melief. 'Beide artikelen wijzen op klinisch voordeel door de vaccins. En als het niet werkt, lukt het daarna in veel gevallen wel goed in combinatie met anti-PD-1'. Anti-PD-1 is een behandeling die ervoor zorgt dat tumoren vatbaarder worden voor immuunrespons.

'De aanwijzingen dat deze aanpak effect heeft zijn sterk'

Hoogleraar Conco-immunologie Ton Schumacher van het Antoni van Leeuwenhoek reageert: 'Een substantiële stap vooruit'. Maar hij maakt wel een kanttekening. In het onderzoek ging het om patiënten bij wie de kanker al operatief was verwijderd: 'Daardoor is dit nog niet hét bewijs dat de klinische effecten substantieel zijn. We hebben nu grotere studies nodig. Want de aanwijzingen dat deze aanpak effect heeft, zijn wel degelijk sterk.' Het grote voordeel van de vaccins zou zijn dat ze weinig bijwerkingen zullen geven, omdat ze zo precies zijn.

 Schumacher erkent dat het veel gedoe is, voor iedere patiënt afzonderlijk een heel vaccin ontwikkelen. 'Maar een collega zei me eens: chirurgie is ook gepersonaliseerde geneeskunde. Toch doen we het, omdat het werkt.'

Bron: Volkskrant