De lijst van medicijnen waar een tekort aan is, wordt alsmaar langer. Pijnstillers, medicijnen voor parkinsonpatiënten en anticonceptiepillen zijn slechts enkele voorbeelden. Wat is er precies aan de hand en wat is de oorzaak van het probleem? Het AVROTROS-programma Radar zocht het uit.

In 2007 waren nog 162 medicijnen niet verkrijgbaar in Nederland, de laatste jaren is het tekort enorm toegenomen. Vorig jaar waren 732 geneesmiddelen een lange tijd niet op voorraad. 

Uit een enquête van Radar, waarin 25.000 respondenten hun ervaringen met medicijnen deelden, blijkt dat 38 procent op dit moment te maken heeft met het medicijntekort. In het afgelopen jaar had zelfs 72 procent van de ondervraagden te maken met het probleem. Vaak krijgen zij een vervangend medicijn, maar dat stelt in 85 procent van de gevallen teleur.

Voor patiënten is het niet te harden en apothekers dweilen met de kraan open

Volgens voorzitter Gerben Klein Nulent van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) – de brancheorganisatie van Nederlandse apothekers – is het een groot probleem in Nederland. 'Het is voor de patiënt eigenlijk niet meer te harden en voor apothekers lijkt het dweilen met de kraan open.'

Te grote vraag of niet genoeg grondstoffen

Klein Nulent geeft aan dat het een wereldwijd probleem betreft, omdat er wereldwijd steeds efficiënter wordt gewerkt, waardoor er minder reserves zijn. 'Er hoeft maar iets kleins te gebeuren en een product is al niet meer leverbaar.'

Ruud Coolen van Brakel, directeur van het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), geeft aan dat het bovenaan in de keten al mis kan gaan: 'Soms heeft een fabrikant een probleem met de productie of zijn de grondstoffen op.' Daarnaast kan het volgens hem misgaan omdat ineens te veel patiënten een medicijn willen of nodig hebben. Dat is op dit moment bij het meningokokkenvaccin het geval.

Lees ook: 'Vaccinatieoproep meningokokken door kwart genegeerd'

Medicijnen te goedkoop door 'preferentiebeleid'

Daarnaast zou het Nederlandse ‘preferentiebeleid’ een oorzaak zijn. In dit beleid staat welk middel de verzekeraar wil dat wordt gebruikt. Meestal zijn dit de goedkoopste merken om hoge medicijnkosten te beperken. 

Het tekort aan anticonceptiepillen: wat is er precies aan de hand?

Dat beleid betekent dat medicijnen zo goedkoop zijn in Nederland, dat fabrikanten er weinig op kunnen verdienen. Zij zien dan geen reden om grote voorraden aan te houden voor de Nederlandse markt. 'Je ziet dat het prijsniveau in Nederland een kwart is van wat het in Duitsland is. Dan kiest de fabrikant ervoor om het product daar te leveren', legt Gerben Klein Nulent uit. Dit is ook deels wat er op dit moment aan de hand is bij de anticonceptiepil. 

Het preferentiebeleid: hoe werkt dat precies?

Hoe kan het probleem worden aangepakt?

Allerlei partijen kijken op dit moment hoe het medicijntekort kan worden aangepakt zonder dat de prijzen stijgen. Ruud Coolen van Brakel is hier sceptisch over: 'Er wordt al jaren aan gewerkt en toch lopen de tekorten alleen maar op.'

Kijk de livestream van Radar over het tekort

Minister Bruno Bruins (Medische Zorg) kijkt of het wettelijk kan worden verplicht dat alle geneesmiddelen minimaal een voorraad voor vier maanden hebben. 

Bron: Radar