Het ziekenhuis wordt door vrouwen met borstkanker in een vroeg stadium veelvoudig bezocht. Een nieuwe behandelmethode met radioactieve zaadjes biedt mogelijk een alternatief. Eenmalig het ziekenhuis bezoeken voor de bestralingsbehandeling is al genoeg.

De nieuwe behandelmethode is geïnitieerd door promovendus Gerson Struik en chirurg Taco Klem van het Franciscus Gasthuis in samenwerking met het Erasmus MC.

Een vereiste voor de behandeling is een borstsparende operatie die vrouwen moeten hebben ondergaan. Als de tumor is verwijderd en de behandeling van start kan gaan, dan hoeven vrouwen met borstkanker maar één uur in het ziekenhuis te verblijven waar de zaadjes worden geïmplanteerd.

'Genoeg straling om restjes tumorcellen te doden'

Struik legt aan Zorg.nu uit hoe de behandelmethode werkt. 'Je implanteert zestig tot tachtig titanium zaadjes waar radioactieve isotopen in zitten. In de borst wordt dan heel lokaal en voor een lange periode relatief zwakke straling afgegeven. Dit zorgt ervoor dat rondom de plek waar de tumor heeft gezeten, genoeg straling wordt afgegeven om eventuele restjes tumorcellen te doden.'

Ziekenhuizen slaan handen ineen

Het Franciscus Gasthuis is voor dit project een samenwerking aangegaan met de afdeling radiotherapie van het Erasmus MC in Rotterdam. Struik: 'Daar is een aantal jaren geleden een Canadese professor aangesteld die veel ervaring met deze behandelmethode heeft. Dat heeft een grote rol gespeeld in de totstandkoming van dit project.'

Bijna alle vrouwen genezen van de ziekte

De techniek wordt al enkele jaren in het buitenland gebruikt. Struik: 'Eind 2015 werden van deze techniek voor het eerst de langetermijnresultaten bekend gemaakt, en die zijn hartstikke goed. De resultaten tonen aan dat bij de groep vrouwen die in aanmerking komt voor de behandeling, na vijf jaar bij 1,2 procent de kanker terugkomt.'

'Je brengt het aantal ziekenhuisbezoeken enorm terug'

Dat vrouwen veel minder vaak naar het ziekenhuis moeten is voor Struik een erg positief gegeven. 'Je brengt met deze behandelmethode het aantal ziekenhuisbezoeken enorm terug. In plaats van vier tot zes weken iedere dag naar het ziekenhuis  voor reguliere bestralingssessies naar één keer naar het ziekenhuis om de zaadjes te implanteren.'

Welke vrouwen zijn geschikt voor de behandeling?

Volgens Struik komen niet alle vrouwen met borstkanker in aanmerking voor een behandeling. Hij legt uit dat vrouwen boven de vijftig jaar moeten zijn, een tumor moeten hebben kleiner dan drie centimeter, dat er in de lymfeklieren geen uitzaaiingen mogen zijn en de implantatie technisch haalbaar moet zijn.

Behandeling niet effectief genoeg voor grotere tumoren

Waarom is de techniek alleen voor vrouwen in een vroeg stadium en niet voor vrouwen in een vergevorderd stadium? Struik: 'Pas je dit bij grotere of agressievere tumoren toe, dan is uit eerder onderzoek gebleken dat dit type bestraling (partiële bestraling) niet voldoende werkt. Je hebt dan het risico dat je onvoldoende behandelt en dat de kanker terugkomt.'

'Patiënten voelen de zaadjes niet zitten'

Is het niet gevaarlijk om tientallen zaadjes in je borst te hebben? Struik vertelt dat dat niet het geval is. 'Titanium is een stof dat ons lichaam heel goed kan verdragen en waar geen reactie op komt. Patiënten voelen de zaadjes niet zitten en het kan geen kwaad. Een nieuwe ingreep om de zaadjes te verwijderen zou onnodig en zonde zijn.'

Oplossing voor alle vrouwen met borstkanker?

Dus, worden vrouwen met borstkanker over een paar jaar alleen nog maar met deze methode behandelt? Struik denkt van niet. 'Of een behandelmethode werkt, zal altijd afhankelijk blijven van de geschiktheid van het type patiënt en het type tumor. Wat ik wel kan zeggen is dat deze specifieke behandeling goed werkt voor de vrouwen voor wie het nu bedoeld is.'

Eerste implementaties pas in september

In juli is met het selecteren van patiënten voor de behandelmethode begonnen. Struik: 'Er zijn een aantal patiënten die het traject van beoordeling hebben doorlopen. Omdat de materialen op maat besteld worden voor de patiënt en de behandeling heel precies getimed moet worden, zullen de eerste implantaties in september plaats vinden.'

Jaarlijks duizenden vrouwen met borstkanker

Struik legt uit dat er in Nederland ongeveer 17.000 mensen per jaar borstkanker krijgen. Daarvan wordt de helft borstsparend behandeld. Naar schatting komt een kwart van die helft in aanmerking voor de behandelmethode, wat ongeveer duizend à tweeduizend vrouwen zijn.