Het coronavaccin dat aan de Universiteit van Oxford wordt ontwikkeld, is volgens de eerste onderzoeksresultaten veilig en roept een krachtige reactie van het immuunsysteem op.

De onderzoekers spreken in het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet van 'veelbelovende vroege resultaten'. Nederland heeft het vaccin onlangs al vooruitbesteld.

Beschermt het vaccin tegen corona?

Het is in deze fase van het onderzoek nog te vroeg om te zeggen of het kandidaat-vaccin mensen effectief beschermt tegen het virus. Uit de studie onder ruim duizend gezonde volwassenen in het Verenigd Koninkrijk blijkt wel dat het vaccin het immuunsysteem activeert, zoals de bedoeling is.

De wetenschappers van de Universiteit van Oxford werken samen met farmaceutisch bedrijf AstraZeneca, dat het vaccin op de markt brengt als het werkt. De Nederlandse regering heeft op voorhand samen met Duitsland, Frankrijk en Italië alvast 300 miljoen doses besteld. De Verenigde Staten plaatsten ook al een order, voor 400 miljoen doses.

Wat doet het coronavaccin?

In feite leert het vaccin het immuunsysteem het coronavirus te herkennen. Dat gebeurt op twee manieren: via T-cellen en via antilichamen. De onderzoekers melden dat binnen twee weken na vaccinatie de zogeheten T-cellen van het lichaam het coronavirus kunnen detecteren en geïnfecteerde celen kunnen aanvallen. Binnen 28 dagen na vaccinatie maakten de proefpersonen ook antilichamen aan die het virus in het bloed en het lymfesysteem kunnen opsporen en bestrijden.

'We hopen dat dit betekent dat het immuunsysteem het virus zal herinneren, zodat ons vaccin mensen voor een langere periode beschermt', zegt de Britse onderzoeker Andrew Pollard, de eerste auteur van het artikel in The Lancet. Of dat zo is, zal uit het vervolgonderzoek moeten blijken dat nog gaande is in het Verenigd Koninkrijk, Brazilië en Zuid-Afrika.

Uit de eerste resultaten blijkt verder dat het vaccin weinig bijwerkingen heeft. Wel had de meerderheid van de deelnemers na de toediening last van vermoeidheid of hoofdpijn.

Reactie ministerie van Volksgezondheid, Welzijn & Sport 

Het ministerie van Volksgezondheid noemt de resultaten van de eerste klinische onderzoeken van de Universiteit van Oxford naar een vaccin tegen het coronavirus 'positief en hoopgevend nieuws'. De data zien er 'goed' uit, aldus een reactie van VWS. Voorzichtigheid blijft echter wel geboden bij het ministerie, daar het belangrijk is dat alle testfases slagen. Biedt het vaccin bijvoorbeeld effectieve bescherming in grote groepen? 'Dat is de volgende stap die op dit moment loopt.'

Vervolgonderzoek naar het vaccin

Bij zijn verdere tests van een coronavaccin kijkt AstraZeneca vooral naar de werking van een dubbele inenting. Bij die twee prikken krijgen de proefpersonen een hoge dosis van het middel AZD1222, zoals het vaccin heet. 'Daarna verkennen we een enkele doses of een lagere dosis', zegt bestuurder Mene Pangalos van het farmaceutisch concern

Het vervolgonderzoek moet duidelijk maken wat de beste dosis is om te krijgen, hoe vaak mensen ingeënt moeten worden en hoelang het middel ze beschermt. Daarna moeten toezichthouders beslissen of ze het middel toelaten. AstraZeneca hoopt voor het eind van het jaar de eerste AZD1222-middelen te leveren. Een van de onderzoekers in Oxford, Adrian Hill, denkt zelfs dat in september al een miljoen doses beschikbaar zouden kunnen zijn. 

Update 21 juli 2020: 'Nog drie hordes te nemen'

Hoogleraar Sarah Gilbert, die het onderzoek leidt, geeft aan dat het 'mogelijk, maar allerminst zeker' is dat er daadwerkelijk eind dit jaar een coronavaccin komt van de Universiteit van Oxford. Er moeten volgens haar eerst drie belangrijke dingen gebeuren:

  • Er moet dus bewezen worden dat het vaccin mensen voor langere tijd beschermt;
  • Daarnaast dient de productiecapaticeit opgeschroefd te worden;
  • Tot slot zullen overheidsdiensten die vaccins beoordelen versneld goedkeuring aan het middel moeten verlenen, als ze het snel beschikbaar willen stellen aan hun bevolking.

Bron: ANP