Met slimme software kan tijdens een endoscopie slokdarmkanker bij een Barrettslokdarm in een vroeg stadium worden opgespoord. De vroege stadia van slokdarmkanker zijn lastig op te merken door een mensenoog, maar vroege opsporing is wel van belang. Bij beginnende kanker zijn de vooruitzichten veel beter, zo stellen onderzoekers.

Mensen met een zogenoemde Barrettslokdarm hebben een grotere kans op het ontwikkelen van slokdarmkanker. Daarom worden die patiënten regelmatig middels endoscopie onderzocht. Met endoscopie wordt een dunne buis met een klein cameraatje in de slokdarm gebracht. Een Barrettslokdarm kan ontstaan bij het langdurig terugstromen van brandend maagzuur in de slokdarm (dit wordt ook wel 'reflux' genoemd).

Onderzoek naar de slimme software

De onderzoekers van het Amsterdam UMC, de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven bestudeerden de slimme software. Zij vergeleken de conclusies die artsen trokken op basis van de beelden met de endoscopie met het oordeel van de computer. Professor Jacques Bergman en dr. Erik Schoon zijn specialisten op het gebied van de Barrettslokdarm en beiden betrokken bij het onderzoek.

'Vroege vormen van Barrettkanker zijn vaak slechts subtiel afwijkend. Voor de "kenner" zijn die vaak direct herkenbaar maar door de gemiddelde maag-lever-darm-arts - die dergelijke afwijkingen maar zelden ziet - worden die vaak niet als zodanig herkend', vertelt professor Jacques Bergman van het Amsterdam UMC aan Zorgnu.

Het computeralgoritme kan, zo hebben de onderzoekers vastgesteld, 'overtuigend beter' bepalen of er sprake is van een beginnende vorm van slokdarmkanker. Het systeem gaf in negentig procent van de gevallen een accuraat resultaat.

Afwijking wel zichtbaar, maar lastig te herkennen

Bergman: 'Tot een jaar of 5 geleden was het "missen" van een vroegcarcinoom (een carcinoom is een kwaadaardige woekering van epitheelcellen, red.) het gevolg van het "niet kunnen zien" en het "niet kunnen herkennen". Onze huidige endoscopen zijn echter zo goed dat de afwijkingen nu nagenoeg altijd zichtbaar zijn en het dus puur de herkenning is die de diagnose beperkt. Dat deel is dus bij uitstek iets dat de computer prima kan overnemen.'  

Het nieuwe softwareprogramma is getest bij patiënten in het Amsterdam UMC en het Catharina Ziekenhuis. Bij een verdachte plek geeft het systeem een rode markering. De arts kan dan het verdachte gebied verder onderzoeken, en besluiten om een biopt (een stukje weefsel) af te nemen.

Bij vroege opsporing is goede behandeling mogelijk

Volgens Bergman zijn vroege vormen van slokdarmkanker uitstekend te behandelen. 'Genezingspercentages liggen ver boven 95 procent als we de afwijkingen vinden in het stadium waar de computer assisted detectie ons gaat helpen.' Bergman: 'Als we de afwijking echter missen en de patiënt te laat laten terugkomen voor zijn volgende controle of, erger nog, wachten tot het gemiste carcinoom groeit totdat het symptomen geeft dan is de prognose slecht tot allerbelabberdst.'

Het computerprogramma wordt nu verder getest, en de verwachting is dat de software over twee jaar beschikbaar komt voo alle maag-lever-darm-artsen in Nederland.

Foto: Op de foto zie je mdl-arts Erik Schoon bezig met endoscopie. Rechts het beeldscherm met de uitslag van de computer. Bron beeld: Amsterdam UMC en Catharina Ziekenhuis.