In de gemeente Beverwijk komt longkanker 27 procent vaker voor dan gemiddeld in Nederland. Tot die conclusie komt de GGD Kennemerland na onderzoek over de periode 2004-2018. Over de oorzaak doet de GGD geen harde uitspraken. In het onderzoek wordt luchtvervuiling door onder meer fijnstof als een van de mogelijke oorzaken genoemd. Beverwijk ligt letterlijk onder de rook van Tata Steel.

Over het algemeen komt de wind aan de Nederlandse kust uit het zuidwesten, waardoor stof van het industriegebied in IJmuiden en Velsen-Noord makkelijk in Beverwijk terecht kan komen. De GGD wijst erop dat de luchtvervuiling in de regio IJmond in de onderzochte periode hoger was dan gemiddeld in Nederland en dat dit vooral komt door de grootschalige staalindustrie.

Link tussen longkanker en luchtverontreiniging

Het is volgens de GGD dan ook 'aannemelijk dat de luchtverontreiniging in het verleden een rol heeft gespeeld bij een deel van de verhoogde incidentie van longkanker in Beverwijk'. Ook in andere regio's in Nederland met zware industrie, al dan niet in combinatie met een 'grootstedelijk karakter', komt longkanker vaker voor.

Wat zijn andere mogelijke oorzaken?

Ook rookgedrag kan een rol spelen. De GGD wijst erop dat mensen met een lage sociaal-economische status vaker roken en dat in Beverwijk relatief veel mensen met een lage sociaal-economische status wonen. Onduidelijk is hoe groot die invloed precies is. Tussen 2004 en 2018 kregen in totaal 523 inwoners van Beverwijk longkanker.

De dorpsraad van Wijk aan Zee, dat onder de gemeente Beverwijk valt, is 'zeer verontrust' door de cijfers. 'Bestuurders moeten nu ingrijpen en de vergunningen voor Tata Steel onmiddellijk aanscherpen en adequaat handhaven', vindt de raad.

De GGD doet aanbevelingen aan het regionale bestuur

De GGD raadt het bestuur in de regio aan om 'na te gaan of het zinvol en mogelijk is om samen met het RIVM en andere relevante partners nader onderzoek te doen naar de verhoogde incidentie van longkanker in de IJmond in relatie tot milieufactoren'. In de aanbevelingen staat ook nader onderzoek naar maatregelen om de luchtkwaliteit verder te verbeteren en de blootstelling van inwoners aan luchtverontreiniging verder te verminderen. Inzetten op het tegengaan van roken is ook van belang, aldus de GGD.

Volgens de dorpsraad van Wijk aan Zee is roken geen plausibele verklaring voor het vaker voorkomen van longkanker. De raad stelt dat in het verderop gelegen Heemskerk net zoveel wordt gerookt, maar daar komt longkanker niet vaker voor.

Update 19 juni 2020: Minder links tussen longkanker en staalindustrie in definitief rapport

De definitieve versie van een GGD-rapport over het voorkomen van kanker in de regio IJmond bevat minder passages over luchtvervuiling en de staalindustrie dan een eerder opgestelde conceptversie die EenVandaag in handen heeft. In het rapport staat onder meer dat in Beverwijk fors meer mensen aan longkanker lijden dan in de rest van het land.

In het concept stond duidelijk dat het 'aannemelijk is dat de luchtverontreiniging in de IJmond een rol heeft gespeeld'. In het uiteindelijke rapport wordt de staalindustrie ook wel als factor genoemd, maar daarin wordt veel meer aandacht besteed aan rookgedrag van inwoners. Tata Steel heeft een groot complex in IJmuiden en Velsen-Noord.

Onduidelijk waarom het definitieve GGD-rapport is veranderd

'Het definitieve rapport bevat veel minder verwijzingen naar de staalindustrie en meer verwijzingen naar andere mogelijke oorzaken voor kanker zoals roken, dat is echt opvallend', constateert Arco Timmermans, bijzonder hoogleraar Public Affairs. 'De grote vraag is natuurlijk waarom dat veranderd is.'

Ook Jacob de Boer, toxicoloog, ziet een verschil. 'In de eindversie gaat het vooral over dat roken mogelijk de oorzaak is. Er wordt nog wel kort gesproken over de staalindustrie, maar lang niet zoveel als in het conceptrapport.'

Bron: ANP / ANP MediaWatch / EenVandaag