De mens blijkt een groter systeem van speekselklieren te hebben dan al bekend was. Dat we drie paren speekselklieren hebben plus nog circa duizend microscopisch kleine kliertjes met vergelijkbare functies in de slijmvliezen, stond al vast. Onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam ontdekten echter een vierde paar speekselklieren.

Dat nu ontdekte weefsel gedraagt zich als een van die drie reeds bekende paren en heeft ook eigen afvoergangen. De wetenschappers, die samenwerkten met drie academische centra, beschouwen ze daarom als een volwaardig speekselklierpaar.

'Bestralingsartsen kunnen plek ontzien om bijwerkingen te voorkomen'

'Voor patiënten met een tumor in hun hoofd-halsgebied is dit waarschijnlijk goed nieuws, omdat bestralingsartsen die plek nu kunnen gaan ontzien om mogelijke bijwerkingen te voorkomen', melden ze.

Radiotherapeut Wouter Vogel en kaakchirurg Matthijs Valstar deden de ontdekking toen ze een nieuw soort scan bestudeerden. Achter in de neuskeelholte lichtten onverwachts twee grote plekken op, die eruitzagen als speekselklieren.

De twee waren stomverbaasd. Ze bekeken vervolgens met collega's van het UMC Utrecht beelden van honderd mensen die wegens prostaatkanker met die nieuwe scan werden onderzocht: een PSMA PET/CT-scan.

Nieuwe klieren 'tubarialisklieren' genoemd

De 'nieuwe' klieren waren daarop bij iedereen zichtbaar. Ook onderzochten ze met collega 's van Amsterdam UMC twee gestorven mensen, onder wie een vrouw (vrouwen hebben ook een klein prostaatachtig kliertje, waarvan de functie tot op heden niet is opgehelderd). Uit het onderzoek bij de overledenen bleek de aanwezigheid van meer speekselklierweefsel eveneens.

De nu gevonden klieren zijn inmiddels tubarialisklieren genoemd, naar de plek waar ze zich bevinden. De ontdekking is met name van belang voor mensen met hoofd-halskanker, zoals een tumor in de keel of tong, benadrukken de onderzoekers.

'Patiënten hoeven geen moeite met eten en praten meer te krijgen'

'Als je met een bestralingsbehandeling speekselklieren beschadigt, kunnen patiënten in de problemen komen', zegt Vogel. 'Ze krijgen dan moeite met eten, slikken en praten.' Met collega 's van het UMCG stelden ze vast dat dit ook voor de 'nieuwe' klieren opgaat. Maar nu die bekend zijn, kunnen ze dus ook worden ontweken bij bestraling.

'Bij veel patiënten is het technisch goed mogelijk om deze nieuw ontdekte locatie van het speekselkliersysteem te ontzien tijdens bestralingen, net zoals we met de bekende klieren proberen', aldus Vogel.

Het onderzoek van Vogel en zijn collega 's werd financieel mede mogelijk gemaakt door KWF Kankerbestrijding en de Maarten van der Weijden Foundation.

Bron: ANP