De 'reuzenteek' die enkele weken geleden in het Drentse Odoorn werd aangetroffen, bleek na onderzoek de exotische hyalommateek te zijn. Direct werd de term 'horrorteek' gebruikt: een gigantisch insect zou actief op zoek gaan naar bloed en de prooi tot honderd meter rennend kunnen achtervolgen. Hein Sprong van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) legt uit of er reden is tot paniek.

Hoe groot kan een reuzenteek worden?

'Het klopt dat de reuzenteek groter is dan de schapenteek die we in Nederland al kennen. Het vrouwtje van de hyalommateek kan ongeveer 6 millimeter groot worden, terwijl de schapenteek zo’n 3 millimeter wordt.'

Wat is het leefgebied van de reuzenteek en hoe zijn ze in Nederland beland?

'De teek komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied, Afrika, de Balkan, Azië en Rusland. Echter komt het diertje al jaren richting Noord-Europa. Wanneer een tekenlarfje uit het ei komt, gaat het direct op zoek naar de eerste voedselbron, wat meestal een klein zoogdier zoals een muis, of een vogel is. Zo kan een larfje met een trekvogel mee naar Noord-Europa reizen. Onderweg groeit de larf tot een nimf en uiteindelijk komt die hier in Nederland op de grond terecht. Tenslotte vervelt de nimf op de grond bij een gunstig warm en droog klimaat tot volwassen teek.'

Gaan er meer reuzenteken komen nu het steeds warmer wordt in Nederland?

'Meer dan tien jaar geleden deed de faculteit Diergeneeskunde al onderzoek in Nederland naar de teek en vond toen drie hyalomma-exemplaren op paarden. Dit voorjaar was er veel media-aandacht voor enkele exemplaren die in Duitsland zijn gevonden. Waarschijnlijk letten mensen daarom extra goed op en worden de teken sneller gevonden en gemeld. Daarnaast zijn er steeds meer wilde hoefdieren, zoals reeën, herten en paarden in Nederland, de prooien van de volwassen hyalommateek. Daardoor worden zulke teken door natuurbeheerders sneller gevonden. Dit betekent niet dat er meer hyalommateken in Nederland zijn dan destijds.'

Gaat de reuzenteek echt actief op zoek naar vers bloed?

'De jachttechniek van een hyalommateek is inderdaad heel anders dan die van een schapenteek. De schapenteek is blind, en wacht rustig op een grassprietje tot de geur van een prooi voorbijkomt, klampt zich vast aan bijvoorbeeld de sok en zoekt dan een plekje voor een beet. De hyalommateek daarentegen kan een prooi langs zien komen en loopt er een stukje achteraan. Wanneer de prooi vervolgens stilstaat klimt hij erop. Vergeet niet dat het enige voedsel dat de hyalommateek in zijn leven heeft gehad, het ene drupje bloed van de trekvogel was. Het insectje heeft dus helemaal niet genoeg energie om ver rond te lopen op zoek naar een prooi.'

Hoe snel kan de reuzenteek rennen?

'Bij mensen zit er een groot verschil tussen het looptempo en de rensnelheid. Een insect kan alleen maar ‘lopen’ en ‘wat sneller lopen’. De rensnelheid van een hyalommateek is een beetje te vergelijken met het tempo van een klein kevertje of een pissebed. Niet schrikbarend snel dus.'

Is er reden tot paniek door de reuzenteek?

'In de afgelopen jaren zijn in heel Noord-Europa maar vijftig volwassen hyalommateken gevonden. Deze zijn niet eens op mensen gevonden, enkel op grote hoefdieren. Geen enkel exemplaar droeg het Krim-Congovirus bij zich. In heel Europa waren er in 2017 twee gevallen bekend waarbij een persoon door het virus ziek is geworden. Echt een groot risico loop je dus niet. Dit geldt overigens precies zo voor de schapenteek, die Lyme-bacterie kan overdragen. Slechts ongeveer 2-3% van de mensen die door een teek worden gebeten, krijgt daadwerkelijk de ziekte van Lyme. Als je weet wat je moet doen bij een tekenbeet, is er geen reden tot bezorgdheid.'

Weet jij wat je moet doen bij een tekenbeet?

Lees meer: Help, een teek! Wat nu?

Wat moet je doen als je een reuzenteek tegenkomt?

'Het is belangrijk dat mensen goed weten wat ze moeten doen als ze in de natuur zijn geweest. Controleer altijd op tekenbeten. Verwijder de teek en houd de plek en je gezondheid goed in de gaten. Wanneer je denkt dat het om een hyalommateek gaat, kun je een melding maken bij het Centrum Monitoring Vectoren (CMV) van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit. Zij kijken dan of het echt een hyalommateek is. Krijg je koorts of last van de plek, ga dan naar de huisarts en zeg dat het om een tekenbeet gaat.'