Het najaar begint en dus worden de dagen korter en wordt het kouder buiten. Tussen 21 juni en 21 december is het elke dag iets korter licht. Het is niet gek dat je in de donkere periode de gevolgen van kortere dagen merkt; licht heeft invloed op je lichaam.

Melatonine is een natuurlijk hormoon dat ervoor zorgt dat we slaperig worden als het donker wordt. Er komt melatonine vrij in je lichaam als het donker is en de productie stopt als het licht wordt. Doordat het eerder donker wordt, raakt je lichaam erop ingesteld dat je eerder naar bed gaat. Dit betekent dat je lichaam meer melatonine aanmaakt en dat je meer moe wordt. Dat is een van de verklaringen voor energieverlies in de winter. 

Serotonine en je humeur 

Daglicht heeft ook invloed op het hormoon serotonine. Een gebrek aan serotonine kan een slecht humeur, vermoeidheid en depressieve gevoelens tot gevolg hebben. Uit een Australische studie blijkt dat het serotonineniveau hoger ligt op zonnige dagen dan op bewolkte of donkere dagen. Vandaar dat veel mensen last hebben van een winterdip of een winterdepressie.

Vitamine D-tekort 

Vitamine D wordt aangemaakt in de huid wanneer de huid wordt blootgesteld aan zonlicht. Als de dagen korter worden is het goed mogelijk dat we niet genoeg worden blootgesteld aan zonlicht en dus te weinig vitamine D binnenkrijgen. Een tekort aan vitamine D kan vermoeidheid, spierklachten en lusteloosheid veroorzaken. 

Volgens Laura Huiberts, promovendus op de TU/e en bestuurslid van de Stichting Onderzoek Licht en Gezondheid (SOLG), verschilt het per persoon hoeveel invloed minder licht op ons heeft. ‘De een is gevoeliger voor klachten als vermoeidheid en ongelukkige gevoelens dan de ander.’ 

Wat kun je doen? 

Het zit dus niet alleen tussen je oren dat je je minder energiek en gelukkig voelt in korte en donkere dagen. Wel kun je aan aantal maatregelen nemen om de nadelige effecten te beperken.

Ga naar buiten! 

Als gevolg van het hogere melatoninegehalte en omdat het ’s ochtends donker is kun je veel moeite hebben met opstaan tijdens korte dagen. Het is volgens Laura Huiberts belangrijk om als het wel licht is naar buiten te gaan om zo blootgesteld te worden aan daglicht. ‘Wie meer buiten komt voelt zich overdag fitter en slaapt ’s avonds ook beter.’ Met buiten sporten boek je dubbele winst, want beide zijn goed voor je gemoedstoestand. 

Vermijd kunstmatig licht in de avond 

Daarnaast is het belangrijk om ’s avonds niet te veel blootgesteld te worden aan kunstmatig licht, vooral als je overdag veel binnen zit. Je slaapt dan slechter. ‘Wat je kunt doen is een app op je smartphone of computer zetten die blauw licht voor je filtert’, vertelt Huiberts. Andere activiteiten die je ’s avonds wakker houden kun je ook beter vermijden, sporten kan dus beter overdag in het daglicht. 

Vitamine D-supplementen

Het Voedingscentrum raadt aan dat je dagelijks 10 microgram vitamine D binnenkrijgt. Mensen ouder dan 70 jaar hebben 20 microgram per dag nodig. Bij de huisarts kun je bloed laten prikken om te kijken of je een vitamine D-tekort hebt. De symptomen zijn bijvoorbeeld chronische vermoeidheid en zwakkere botten. Mocht je een tekort hebben, kun je vitamine D-supplementen kopen in de vorm van druppels, capsules of tabletten. Deze zijn gewoon te koop bij de apotheek of de drogist. Volgens het Voedingscentrum is er geen verschil tussen huis- en A-merken. 

Lichttherapie 

Lichttherapie is een behandeling waarbij je wordt blootgesteld aan intensief licht, wat binnenkomt via je ogen en zo invloed heeft op je hersenen. Lichttherapie verlaagt de concentratie melatonine in het bloed en vermindert hierdoor de slaapbehoefte. Voor meer informatie over lichttherapie is het raadzaam om contact op te nemen met je huisarts. 

Bron: TIME / Voedingscentrum / SOLG