'Als iemand kanker heeft, voelt de omgeving zich soms wat onthand. Mensen zeggen: je kunt me bellen, maar daarmee geef je de patiënt eigenlijk de opdracht', wat kun je dan wel doen als je iemand wil helpen? En: wat kun je doen als je zelf worstelt met klachten? Zorgnu spreekt met Nienke van der Veer, medisch psycholoog in het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht/Nieuwegein.

'Als iemand kanker heeft lijdt de omgeving mee, maar op een andere manier', vertelt Van der Veer. 'Het is heel moeilijk om je naaste te zien lijden. Mensen voelen zich soms machteloos en zouden willen helpen.'

Lees ook: Genezen van kanker? 'Pas na de behandeling kan de psychische klap komen'

Ook praktische ondersteuning kan waardevol zijn

Als je naaste praktische ondersteuning nodig heeft, dan kun je samen lijstjes met taken maken. Het netwerk kan daar dan op intekenen. 'Dan hoeven patiënten minder vaak hulp te vragen, en tegelijkertijd kunnen mensen echt helpen. Inmiddels zijn hiervoor ook handige digitale hulpmiddelen.'

Er kunnen ook activiteiten op zo’n lijst staan die ruimte geven voor emotionele steun, zoals dat kan bij een kop thee of wandeling. Want bij de een voel je je meer op je gemak en kun je misschien even huilen, terwijl praktische klussen zijn ook nodig zijn, gewoon om overeind te blijven.'

Het verhaal van Désirée

'Wat kan ik voor je doen?', dat is een vraag die Désirée veel krijgt nadat bij haar man kanker wordt geconstateerd. Désirée: 'mensen zeggen het bij de deur, of als ze de telefoon ophangen, maar op dat moment kun je niets bedenken.' Désirée is co-auteur van het 'Wat kan ik voor je doen? Doeboek', en vertelde haar verhaal eerder aan Zorgnu.

En als de behandeling dan voorbij is, en iemand beter is verklaard, bedenk dan dat herstel met vlagen kan gaan. 'Soms gaat het een tijdje beter, en dan kan het ook weer minder gaan - bijvoorbeeld als er meer eisen worden gesteld vanuit de omgeving, of doordat iemand oude activiteiten weer oppakt', vertelt Van der Veer. 'Iemand kan ook nog bang zijn misschien, dat de kanker weer terugkomt.'

'Ook als iemand niet meer beter kan worden, kun je "vlagen" verwachten, soms gaat het met je naaste goed, dan weer minder, zowel lichamelijk als emotioneel. Alleen door in contact te blijven weet je het.'

'Mensen in de omgeving kunnen uiteraard ook verdriet ervaren, vanuit meeleven met hun naaste. Of angstig worden, omdat zij zich realiseren dat je iemand kwijt kunt raken. Ziekte maakt het heel tastbaar, dat we mensen kunnen verliezen van wie we houden. Deze gevoelens zijn normaal en begrijpelijk als je iemand in je omgeving hebt met kanker. Het is goed je eigen emoties bij momenten de ruimte te geven, bijvoorbeeld door die met een ander te delen.'

Tot slot: 'Rollen veranderen relaties als iemand ziek wordt. Soms wordt de partner (tijdelijk) verzorger. Het is goed om dan te bedenken: hoe kom je als verzorger aan jezelf toe, bijvoorbeeld met een les  yoga, of met vrienden in de kroeg. Zo kun je samen een sterk "team" blijven.'