'Vandaag is het zonkracht 6, dus smeer je goed in!'. Dat hoor je vast weleens in het nieuws. Wat is zonkracht precies en waarom is de zon de ene keer sterker dan de andere keer?

Met zonkracht bedoelen we de schaal waarmee wordt aangegeven hoeveel ultraviolette straling (uv-straling) van de zon de aarde bereikt. Dit wordt aangeduid met een cijfer op een index. In Nederland kan de index variëren van 0 (geen uv-straling) tot 10 (maximale hoeveelheid uv-straling). Hoe hoger dat cijfer, hoe sneller je zal verbranden.

In Nederland wordt in de zomer maximaal zonkracht 8 bereikt. Afhankelijk van je huid is het dan niet verstandig om langer dan een kwartier onbeschermd in de zon te zitten. In Zuid-Frankrijk ligt op zonnige, zomerse dagen de zonkracht vaak zelfs rond de 10. En nog dichterbij de evenaar, bijvoorbeeld in Afrika, kan de zonkracht zelfs oplopen tot 15.

Wat bepaalt de zonkracht?

De zonkracht wordt bepaald door verschillende factoren:

  • De stand van de zon: hoe hoger de zon, hoe meer uv-straling
    In de wintermaanden staat de zon laag aan de hemel en dat maakt de weg voor uv-straling door de dampkring langer (omdat de weg niet recht, maar schuin is). De zonnestralen verliezen onderweg een deel van hun kracht. De ozonlaag en andere deeltjes in de lucht reflecteren een deel van de straling, waardoor de zonkracht lager uitpakt. In de zomer staat de zon hoog aan de hemel en is de weg voor zonnestralen korter. Er wordt daardoor minder zonlicht weerkaatst en dus bereikt meer uv-straling het aardoppervlak.

  • Bewolking: zon komt ook door de wolken heen
    Door de wolken kan de zonkracht wel meer dan de helft lager uitvallen. Er zit wel een addertje onder het gras: de aarde kan straling terug de lucht in kaatsen, maar bewolking kan zonlicht weer terugkaatsen op aarde. Ook langs het water en in de sneeuw. Bewolking houdt dus niet alle uv-straling tegen, ruim de helft komt er nog doorheen. Ook in de schaduw kun je dus verbranden. UVA-straling, een van de drie soorten uv-straling, kan zelfs door glas heen komen. Deze soort straling zorgt niet voor verbranding, maar wel voor huidveroudering. Uiteindelijk kan het ook zorgen voor huidschade, omdat UVA-straling dieper in je huid dringt dan andere straling. Doordat je niet verbrand krijg je geen waarschuwing, maar zonder dat je het merkt gebeurt er wel veel met je huid. Zit je echt langdurig achter glas in de volle zon, bijvoorbeeld als je vrachtwagenchauffeur bent, dan is het aan te raden om je gezicht in te smeren. Hier kun je meer lezen over UVA-, UVB- en UVC-straling.  

De temperatuur heeft geen invloed op zonkracht. Op een koele, zonnige dag kan de zonkracht net zo hoog of zelfs hoger zijn dan wanneer het warm is. Denk maar aan de zon tijdens de wintersport. Wel gaat warm weer vaak samen met weinig bewolking en een hoogstaande zon. En dus: een hogere zonkracht.

De piek van zonkracht ligt dan ook duidelijk in de zomermaanden. Dus goed smeren en op tijd uit de zon. Hoe vaak moet je eigenlijk smeren? Dat lees je in dit artikel over veilig zonnen.

KWF Kankerbestrijding besteedde in een live-uitzending aandacht aan zonkracht. Hier kun je de uitzending terugkijken.

Bron: KWF Kankerbestrijding