Kerst is voor velen een gezellige periode waar al maanden van te voren naar wordt uitgekeken. Toch zijn er ook mensen waarbij zogenoemde ‘kerststress’ roet in het eten gooit. Wat houdt deze vorm van stress in en wat kun je er tegen doen? Zorg.nu vroeg psycholoog Frank Ruiters om uitleg en tips.

Wat is kerststress?

Kerststress is volgens Ruiters vergelijkbaar met de stress die kan samengaan met andere grote gebeurtenissen. Deze spanning komt vooral voort uit wat je denkt. Wie bij kerst automatisch gedachten krijgt als ‘het feest moet perfect zijn met voldoende eten en drinken’, legt zichzelf onredelijk hoge eisen op.

Je kunt kerststress herkennen aan dezelfde signalen die bij alle andere vormen van bovenmatig gestrest zijn opspelen: een naar zenuwachtig gevoel in je lijf, niet goed kunnen (door)slapen. Ruiters: ‘Wie last heeft van kerststress heeft vast en zeker ook door het jaar heen veel momenten van stress gehad.’

Hoe voorkom je kerststress?

‘Met het woord ‘moeten’ in gedachten kom je haast niet heen om bovenmatig gestrest raken’, zegt Ruiters. En dat is het laatste wat we willen tijdens de feestdagen. Bovenmatige en langdurige stress voelt namelijk niet alleen naar, het kan ook heel slecht zijn voor je gezondheid.

Betrap je jezelf op de gedachte dat alles tip top in orde moet zijn met kerst? Verander deze dan. Zeg bijvoorbeeld tegen jezelf: ‘Bij Kerstmis gaat het om gezellig samen zijn in de meest donkere dagen van het jaar. We komen samen om te vieren dat het licht weer terug komt. Eten, drinken en mooie kleding zijn geen voorwaarden om die gezelligheid tot stand te brengen. Dat familieleden en vrienden samenkomen is het belangrijkste en meest waardevolle.’

Wat kun je doen als je er al last van hebt?

Heb jij signalen van stress bij jezelf opgemerkt en vermoed je een verband met de feestdagen? Ruiters geeft de volgende tips om te ontstressen:

  1. Maak een lijst van de dingen die je moet organiseren, zoals de inkopen. Vink de taken die je voltooid hebt af.
  2. Zorg ervoor dat jij niet de enige bent die alle punten van de lijst moet afwerken. Overleg met gezinsleden wie wat kan doen, zodat de ‘last’ verdeeld wordt.
  3. Schrijf in een dagboek op wat je denkt. Wanneer je dit doet kun je gemakkelijk de gedachten opsporen die stress veroorzaken. Je herkent ze aan het woord ‘moeten’. Ook ‘alles’ en ‘niets’ kunnen op stressgedachten wijzen: alles moet goed gaan, niets mag mislukken. Zet vervolgens in een andere kolom of kleur meer helpende gedachten op papier, zoals ‘het gaat om samenzijn, ik kan niet alles tot in de puntjes organiseren’.
  4. Zoek tijdens de kerstdagen rustige momenten op. Maak bijvoorbeeld een wandeling waarbij je de drukke plekken vermijdt. Wandelen werkt altijd ontspannend, vooral als je van de natuur en ruimte om je heen kunt genieten.