Werken fagen ook tegen de E. colibacterie? En hoe zit dat met de ziekte van Lyme? 6 vragen over de bacteriofagenbehandeling aan internist Ard Struijs.

Een bacteriofaag is een virus dat bacillen kapotmaakt en zich niets aantrekt van de resistentie van een bacil. Zorgnu en Dokters van Morgen besteedden eerder al aandacht aan bacteriofagen.

Terugkijken: Dokters van Morgen over bacteriofagen (24-10-2017)

In de uitzending van Radar van 30 oktober was er ook aandacht voor de fagentherapie. Ard Struijs, internist van het Erasmus MC, beantwoordde na die uitzending vragen over de behandeling. Lees hieronder een verslag, of bekijk de video op YouTube (vanaf 3:48 minuut).

1. Waarom wordt de bacteriofagenbehandeling wel in Georgië aangeboden en niet in Nederland?

'Dat is eigenlijk historisch zo gegroeid', legt Struijs uit. 'Bacteriofagen en antibiotica zijn tegelijkertijd opgekomen. Uiteindelijk is het Westen antibiotica gaan gebruiken en in het Oostblok zijn ze bacteriofagen verder gaan ontwikkelen.'

Dat heeft verschillende oorzaken, meent Struijs. Volgens hem komt het onder meer omdat penicelline, een antibioticum, goed werkt voor de behandeling van verschillende bacteriën. Een bacteriofaag werkt maar voor één specifieke bacterie.

2. Zijn de resultaten van een fagenbehandeling en een antibioticakuur gelijk?

'Die vraag kan ik eigenlijk niet beantwoorden', vertelt Struijs. Volgens hem zijn het 'twee totaal verschillende principes en mechanismen'.

Toch kan Struijs er wel iets over zeggen: 'Antibiotica doden meer bacteriën, en dat merk je ook meteen aan je darmflora. Bacteriofagen pakken één specifieke bacterie aan. Tenzij je natuurlijke een hele cocktail van fagen naar binnen werkt.'

3. Hoe komt het dat de regering en de farmaceutische industrie bacteriofagen nog niet hebben toegestaan?

'Een bacteriofaag is een virus, en een virus kun je niet registreren', vertelt Struijs. 'Een antibioticum is een chemische stof met een vaste structuurformule. Die verandert niet. Een bacteriofaag is iets dat continu verandert, dus dat kun je niet vastleggen.'

Volgens Struijs moet er het een en ander veranderen. 'De regering en de minister moeten eigenlijk niet willen dat de situatie is zoals-ie nu is. Het hele commerciële aspect dat eraan vast zit moet je eruit halen. Dat doe je alleen door het mensen via de reguliere weg aan te bieden. Dan is het wel belangrijk dat je het in een onderzoekssetting doet, en wetenschappelijke vragen stelt.'

Onderzoek met bacteriofagen in Nederland: teken de petitie!

4. Werken fagen ook tegen de E. colibacterie?

'Bacteriofagen zijn de natuurlijke vijand van bacteriën, dus er zijn bacteriofagen tegen E. coli. Alleen: als die bacterie al vaak behandeld is met antibiotica, en multiresistent is geworden, dan moet je wel de juiste faag tegen de E. coli weten te vinden.'

5. En hoe zit dat met de ziekte van Lyme?

In dat geval gaat het volgens Struijs 'niet echt om een bacterie'. 'Daar is naar gezocht, maar er is nog geen oplossing voor. Het zou kunnen dat als je de natuurlijke vijand vindt, die zou kunnen inzetten. Maar dat is een principe, nog geen oplossing.'

6. Heeft een fagenbehandeling minder bijwerkingen dan een antibioticakuur?

Struijs: 'Een antibioticum doodt veel bacteriën, ook in je darm. Daar kun je diarree van krijgen. Fagen zijn specifiek gericht op een bacterie, dus zo zou je darmflora intact blijven.' Aan de andere kant zijn er volgens Struijs gevallen beschreven waarin mensen allergisch bleken voor het oplosmiddel waarin de bacteriofaag wordt verkocht. Of dat middel bleek vervuild of niet veilig te zijn.

Kijk de livestream terug: